محمد على خان رشوند
مقدمه 32
مجمل رشوند ( فارسى )
وضعيّت ايل رشوند را در سال 1277 ه . ق . - همزمان تأليف كتاب مجمل - چنين بيان مىكند : « ايل رشوند : يكهزار خانهوارند . سركردهء [ ايشان ] محمد عليخان [ و ] نوكر سواره سى نفر [ است ] . در پهلوى الموت رودبار و شيخ الجبال در سى قريه ده ساكن مىباشند و چادرنشين نيستند . و كاسبى همگى زراعت است و رعيّتى مىنمايند . گليم ، قالى ، جاجيم ، پلاس با ساير چيزها هم مىبافند . سه هزار و پانصد رأس گوسفند دارند . زبان [ ايشان ] فارسى است » . نظير همين اطلاعات را در سال 1276 ه . ق . ميرزا ابراهيم رشتى [ منشى چارلز فرانسيس مكنزى - نخستين كنسول انگليس در رشت ] در سفرنامهء خود آورده است . جز آنكه جمعيّت رشوند را 1050 خانوار مىداند ؛ خچكو در كتاب گيلان ( ص 63 ) ، در سال 1228 ش / 1266 ه . ق . مىنويسد : « به امر شاه عبّاس اول ، تقريبا در حدود 800 خانوار ( اجاق ) از كردهاى ريشوند [ - رشوند ] كوچانيده شده » . در جغرافياى مفصل ايران ( ج 2 ، ص 112 ) ، جمعيّت رشوند رودبار را در سال 1311 ش . پانصد خانوار نوشته شده است ؛ هنرى فيلد در مردمشناسى ايران ( ص 204 ) ، آمار رشوند رودبار را در سال 1313 ش . در الموت 150 خانوار و در رودبار 400 خانوار ذكر كرده ؛ فرهنگ آباديهاى ايران ، رشوندها و سياهگلىها را در 18 آبادى رودبار الموت در سال 1328 ش . يكهزار و ششصد و سى و نه نفر برشمرده است ؛ محمد على گلريز در مينودر ( ج 1 ، چ 2 ، ص 898 ) ، كليّهء جمعيّت رشوند را در سال 1337 ش . در حدود 80 [ ! ] خانوار مىداند ؛ مردوخ كردستانى در تاريخ خود ( ج 1 ، ص 93 ) ، جمعيّت رشوند را پانصد خانوار نوشته و چند خانوار هم بنام رشهوند - كه